สงสัย PCOS?
ควรเริ่มตรวจอะไร และควรตรวจช่วงไหน
PCOS เป็นภาวะที่เกี่ยวข้องกับการตกไข่ ฮอร์โมนแอนโดรเจน และเมตาบอลิซึม การวินิจฉัยไม่ได้อาศัยผลเลือดเพียงค่าเดียว แต่ใช้ประวัติรอบเดือน อาการ ผลตรวจฮอร์โมน และการประเมินอื่นตามความเหมาะสมร่วมกัน
อาการแบบไหนควรพิจารณาประเมิน PCOS?
รอบเดือนผิดปกติ
ประจำเดือนมาห่าง ขาดเป็นช่วง ๆ หรือมีรอบเดือนน้อยกว่าปกติ อาจสะท้อนภาวะตกไข่ไม่สม่ำเสมอ
อาการจากแอนโดรเจน
เช่น ขนดก สิวเรื้อรัง หรือผมบางแบบผู้หญิง โดยเฉพาะเมื่อเกิดร่วมกับรอบเดือนผิดปกติ
มีบุตรยาก / ความเสี่ยงเมตาบอลิก
ผู้ที่มีปัญหาการตกไข่ น้ำหนักขึ้นง่าย หรือมีความเสี่ยงดื้อต่ออินซูลิน อาจต้องประเมินเพิ่มเติมตามอาการ
การประเมินอาจมีอะไรบ้าง?
เช่น Total Testosterone และการประเมิน Free Testosterone/FAI ตามความเหมาะสม
อาจพิจารณา TSH, Prolactin, 17-OHP หรือรายการอื่นตามอาการและคำแนะนำของแพทย์
เช่น FBS/HbA1c, Lipid profile และการประเมินภาวะดื้อต่ออินซูลินตามความเหมาะสม
ควรตรวจฮอร์โมนวันไหนของรอบเดือน?
ไม่มีวันเดียวที่เหมาะกับฮอร์โมนทุกชนิด การเลือกวันตรวจขึ้นกับวัตถุประสงค์และรายการตรวจ บางรายการเกี่ยวกับ FSH/LH/Estradiol มักพิจารณาช่วงต้นรอบเดือน ขณะที่ Progesterone ใช้ประเมินการตกไข่ในช่วงหลังไข่ตก
การแปลผลฮอร์โมนแอนโดรเจนอาจทำได้ยากขึ้น ควรแจ้งยาที่ใช้อยู่ก่อนตรวจและไม่ควรหยุดยาเองเพื่อมาตรวจ
PCOS วินิจฉัยจากอะไร?
ในผู้ใหญ่ แนวทางสากลใช้หลักว่าต้องมีอย่างน้อย 2 ใน 3 ข้อต่อไปนี้ หลังตัดสาเหตุอื่นที่คล้ายกันออกแล้ว
1. การตกไข่ผิดปกติ
เช่น รอบเดือนผิดปกติหรือมีภาวะไม่ตกไข่
2. แอนโดรเจนสูง
จากอาการทางคลินิกหรือผลตรวจทางชีวเคมี
3. ลักษณะรังไข่เข้าได้กับ PCOS
ประเมินด้วยอัลตราซาวนด์ หรือ AMH ในผู้ใหญ่ตามแนวทางและบริบทที่เหมาะสม
คำถามที่พบบ่อย
ตรวจฮอร์โมนครบชุดแล้วจะวินิจฉัย PCOS ได้เลยไหม?
ไม่ได้เสมอไป การวินิจฉัยต้องพิจารณารอบเดือน อาการทางคลินิก และตัดโรคหรือภาวะอื่นที่คล้ายกันออกก่อน
PCOS เกี่ยวกับดื้อต่ออินซูลินไหม?
พบความเสี่ยงด้านเมตาบอลิกและภาวะดื้อต่ออินซูลินได้บ่อยใน PCOS แต่ไม่ใช่ผู้ที่มี PCOS ทุกคนจะมีภาวะนี้ และไม่ใช้ insulin เพียงค่าเดียวเพื่อวินิจฉัย PCOS
เนื้อหาอ้างอิงแนวทาง International Evidence-based Guideline for PCOS 2023
สอบถามรายการตรวจฮอร์โมนสำหรับ PCOS
แจ้งอายุ วันที่ประจำเดือนครั้งล่าสุด อาการ และยาฮอร์โมนที่ใช้อยู่ เพื่อช่วยเลือกช่วงเวลาและรายการตรวจที่เหมาะสม